Poszukujesz pracy?

Kodeks pracy – przywileje pracownika

Kodeks pracy – przywileje pracownika

Każdej osobie zatrudnionej w Polsce na podstawie umowy o pracę przysługuje pięć podstawowych przywilejów, które wynikają bezpośrednio z Kodeksu Pracy. Pracodawca zobowiązany jest do ich przestrzegania, a za ich złamanie grozi mu odpowiedzialność karna – od kar grzywny, po ograniczenie wolności. Jakie prawa przysługują pracownikowi? O tym w dzisiejszym artykule.

Wyłącznie obowiązki wynikające z umowy

Podstawowym dokumentem, który reguluje stosunek pracy pomiędzy pracodawcą i pracownikiem, jest umowa o pracę. Z kolei podstawowym prawem, jakie wynika z Kodeksu Pracy, jest prawo do wykonywania pracy w zgodzie z warunkami, jakie w tej umowie zostały określone. Warto wiedzieć, że nie mogą one być mniej korzystne niż to, co wynika bezpośrednio ze wspomnianej ustawy.
Aby umowa o pracę była ważna, musi zawierać kilka kluczowych elementów. Po pierwsze – określać strony stosunku pracy. Po drugie – określać rodzaj umowy. Po trzecie – określać warunki pracy oraz płacy za wykonywane obowiązki. Ponadto, powinny zostać w niej uregulowane kwestie związane z miejscem wykonywania pracy, wynagrodzeniem rozbitym na składniki, wymiarem czasu pracy oraz terminem jej rozpoczęcia.



Godziwe wynagrodzenie za wykonywane obowiązki

Kolejnym przywilejem pracownika zatrudnionego w oparciu o umowę o pracę, wynikającym z przepisów prawa, jest godziwe wynagrodzenie wypłacane przynajmniej raz w miesiącu, w z góry ustalonym, stałym terminie.
Oznacza to, że wysokość wypłaty powinna odpowiadać kwalifikacjom zatrudnionego, rodzajowi obowiązków, jakie sprawuje, jak również ilości i jakości świadczonej przez niego pracy. Ewentualne potrącenia dokonywane przez pracodawcę muszą mieścić się w granicach, które przewiduje prawo. Ponadto, wynagrodzenie pracownika zatrudnionego na umowę o pracę musi odpowiadać przynajmniej minimalnemu wynagrodzeniu, jakie w danym roku określone jest przez ustawę. Wypłata musi być takiej wysokości, by zapewnić pracownikowi i jego rodzinie godne życie. W dodatku, musi być równa wynagrodzeniu innej osoby, która zajmuje dokładnie to samo stanowisko i która wykonuje dokładnie tę samą pracę.



Zakaz dyskryminacji

Nierówności w wynagrodzeniu mogą stanowić podstawę do złamania zakazu dyskryminacji. Jednak nie tylko one. Zasada równości pracowniczych odnosi się również do płci. Choć jest to w Polsce (i na świecie) temat wciąż kontrowersyjny, Kodeks Pracy dokładnie reguluje tę kwestię, jeśli stosunek pracy świadczony jest w oparciu o umowę o pracę.
Bez względu na to, czy pracownikiem jest kobieta czy mężczyzna, obojgu pracodawca jest zobowiązany zapewnić równy dostęp do podjęcia pracy i rezygnacji z niej, warunków zatrudnienia (w tym wynagrodzenia), awansów, jak również dostępu do szkoleń podnoszących kwalifikacje zawodowe. I choć taka dyskryminacja najczęściej dotyczy płci, warto wiedzieć również o tym, że ustawa nakazuje zasadę równości praw pracowniczych ze względu na wiek, religię, wyznanie, narodowość, rasę, pochodzenie etniczne, niepełnosprawność, przekonania polityczne, orientację seksualną, przynależność związkową, ale i wymiar czasu pracy (pełny vs niepełny, umowa na czas określony vs umowa na czas nieokreślony).



Prawo do wypoczynku

Wśród podstawowych przywilejów pracowniczych znajduje się również ten związany z wypoczyczynkiem. Gwarantują go przepisy odnoszące się do czasu pracy, dni wolnych od pracy oraz urlopów wypoczynkowych. Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin dziennie i 40 godzin w pięciodniowym tygodniu pracy, dla okresu rozliczeniowego, który nie przekracza 4 miesięcy. Łącznie z ewentualnymi nadgodzinami, nie może on przekroczyć 48 godzin w ustalonym między pracownikiem a pracodawcą okresie rozliczeniowym. Warto wiedzieć, że liczby te odnoszą się zarówno do czasu, w którym osoba zatrudniona na umowę o pracę przebywa do dyspozycji firmy w zakładzie pracy, jak i poza nim, w innym miejscu, które wyznaczy jej pracodawca.
Każdemu pracownikowi w jednym tygodniu przysługuje przynajmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku, który obejmuje przynajmniej 11 godzin na dobę. Może on także skorzystać z płatnego urlopu wypoczynkowego, którego coroczny wymiar wynosi od 20 dni (jeśli zatrudniony jest poniżej 10 lat) do 26 dni (jeśli zatrudniony jest przynajmniej od 10 lat). Po uzgodnieniu z pracodawcą, tego typu wolne dni mogą być przez pracownika wybrane jako nieprzerwany wypoczynek lub w podziale na kilka urlopów. Ponadto, ma on prawo do wypoczynku w dni ustawowo wolne od pracy, czyli wszystkie niedziele oraz różnego rodzaju święta, np. Święto Niepodległości, Święto Trzeciego Maja.



Prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy

Ostatnim z podstawowych przywilejów pracownika zatrudnionego na umowę o pracę jest prawo do wykonywania swoich obowiązków w warunkach bezpiecznych i higienicznych. W związku z tym, pracodawca ma obowiązek zapewnienia w zakładzie organizacji pracy zgodnej z BHP, stosując w tym celu nowoczesne rozwiązania technologiczne.
Ewentualne spory między pracownikiem a pracodawcą, związane z uchybień w przestrzeganiu przepisów Kodeksu Pracy w zakresie pracowniczych przywilejów, rozstrzygane są przez sądy pracy i ubezpieczeń społecznych. Ustawodawca sugeruje jednak, by obie strony w pierwszej fazie starały się tego typu sprawy załatwiać polubownie, a wejście na drogę sądową traktowały jako ostateczność.








Samochody i sytuacja firm motoryzacyjnych

Rynek pracy jest trudny ponieważ sytuacja firm motoryzacyjnych w Polsce jest ciężka. Ponad 80% firm odnotowało spadek przychodów, oczywiście powodem jest pandemia. Prognozuje się powrót do ich dobrej sytuacji w przeciągu 18-24 najbliższych miesięcy.

Kryzys na rynku półprzewodników zmusza do zawieszenia produkcji kolejnych gigantów, a oczekiwanie na nowe auta wydłuża się w nieskończoność. W Polsce sprzedaż aut nowych praktycznie została zastopowana z powodu zamykania fabryk. Przykładowo fabryka Volkswagena przerwała produkcję od połowy kwietnia. Przerwa miała związek z ciężką zimą w Teksasie, a konkretnie brakiem półprzewodników ponieważ ponad 30% ich produkcji pochodzi właśnie z tego regionu świata.

Obecna sytuacja a praca w motoryzacji

O ile produkcja nowych aut jest utrudniona, import pojazdów używanych też jest zdecydowanie na niższym poziomie to jest kilka dziedzin motoryzacji, które ciągle poszukają rąk do pracy. Co prawda sprzedaż samochodów nowych została po części przeniesiona na rynek internetowy, to jednak pojazdy używane i związana z obsługą rynku część funkcjonuje i potrzebuje obsługi.

Na pewno warsztaty szukają specjalistów, od mechaników po lakierników. Transport drogowy nadal funkcjonuje i ciągle oferuje zatrudnienie kierowców. Fabryki produkujące części zamienne, wyposażenie mają wolne etaty z racji jak by nie było potrzeb utrzymania obecnych na rynku pojazdów.

Co dalej na rynku pracy w motoryzacji?

Europejski plan odbudowy, wsparcia w powrocie do pełnej działalności zawierać zaczyna wsparcie finansowe odpowiednie do znaczenia tej branży dla gospodarki unijnej. Przemysł motoryzacyjny jest w końcu ważną częścią unijnej gospodarki, przynosi ponad 7% PKB EU, zapewnia zatrudnienie 6% ogółu pracowników i generuje 12% wartości patrząc na eksportu.

Takie działania są konieczne, aby firmy mogły poradzić sobie z kryzysem. Duża część przedsiębiorstw motoryzacyjnych (84% według badań CLEPA) planuje ograniczyć inwestycje i zmniejszyć zatrudnienie (statystycznie 78% ma w planach ograniczyć zatrudnienie).